સ્કેનર શું છે? સ્કેનર કેવી રીતે કામ કરે છે? સંપૂર્ણ માહિતી

આજના ડિજિટલ યુગમાં કાગળ પર રહેલા દસ્તાવેજો, ફોટા અને અન્ય માહિતીને ડિજિટલ સ્વરૂપમાં સાચવવાની જરૂરિયાત ઘણી જગ્યાએ પડે છે. આ કામ માટે સ્કેનર (Scanner) એક ઉપયોગી ઉપકરણ છે. સ્કેનરની મદદથી કાગળ પર રહેલી માહિતીને ડિજિટલ ફાઇલમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય છે.

સ્કેનર શું છે?

સ્કેનર એક ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણ છે, જે કાગળ પર રહેલા દસ્તાવેજ, ફોટો, સહી અથવા પ્રિન્ટેડ માહિતીને સ્કેન કરીને તેની ડિજિટલ કોપી બનાવે છે.

સ્કેન કરેલી ફાઇલને કમ્પ્યુટર અથવા અન્ય ઉપકરણમાં સાચવી શકાય છે. જરૂરિયાત પ્રમાણે તેને PDF, JPG, PNG જેવા ફાઇલ ફોર્મેટમાં પણ સેવ કરી શકાય છે.

સ્કેનર કેવી રીતે કામ કરે છે?

સ્કેનર કામ કરવાની પ્રક્રિયા સરળ છે. જ્યારે કોઈ દસ્તાવેજ સ્કેનરના ગ્લાસ પર મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે સ્કેનરની અંદર રહેલો પ્રકાશ અને સેન્સર દસ્તાવેજની માહિતી વાંચે છે.

1. દસ્તાવેજ સ્કેનરના ગ્લાસ પર યોગ્ય રીતે મૂકવામાં આવે છે.
2. સ્કેનરનો પ્રકાશ દસ્તાવેજ પર પડે છે.
3. સેન્સર દસ્તાવેજમાંથી પરાવર્તિત થતો પ્રકાશ વાંચે છે.
4. સ્કેનર આ માહિતીને ડિજિટલ ડેટામાં ફેરવે છે.
5. કમ્પ્યુટર અથવા અન્ય ઉપકરણમાં ડિજિટલ ફાઇલ તૈયાર થાય છે.

સ્કેનરના મુખ્ય પ્રકારો

1. Flatbed Scanner

Flatbed Scanner સૌથી સામાન્ય પ્રકારના સ્કેનરમાંથી એક છે. તેમાં દસ્તાવેજ અથવા ફોટો કાચની સપાટી પર મૂકીને સ્કેન કરવામાં આવે છે. ફોટા અને વિવિધ પ્રકારના દસ્તાવેજો માટે તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.

2. Sheet-fed Scanner

Sheet-fed Scannerમાં કાગળને સ્કેનરમાંથી પસાર કરવામાં આવે છે. એક સાથે ઘણા પાનાં સ્કેન કરવાની જરૂર હોય ત્યારે આવા સ્કેનર ઉપયોગી થઈ શકે છે.

3. Portable Scanner

Portable Scanner કદમાં નાનું હોય છે અને તેને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ લઈ જવું સરળ હોય છે. જ્યાં સ્થાયી સ્કેનરની સુવિધા ઉપલબ્ધ ન હોય ત્યાં તેનો ઉપયોગ થઈ શકે છે.

સ્કેનરનો ઉપયોગ ક્યાં થાય છે?

સ્કેનરનો ઉપયોગ ઘર, ઓફિસ, શાળા, કોલેજ, દુકાન અને વિવિધ ડિજિટલ સર્વિસ સેન્ટરમાં થઈ શકે છે.

• દસ્તાવેજોને ડિજિટલ ફાઇલમાં બદલવા
• ફોટા સ્કેન કરવા
• ફોર્મ અને અરજીના દસ્તાવેજો સાચવવા
• ઓફિસના રેકોર્ડને ડિજિટલ રીતે સાચવવા
• જૂના દસ્તાવેજોની ડિજિટલ નકલ બનાવવા
• PDF દસ્તાવેજ તૈયાર કરવા

સ્કેન કરેલી ફાઇલ કયા ફોર્મેટમાં સાચવી શકાય?

સ્કેનરની સોફ્ટવેર સેટિંગ અને જરૂરિયાત પ્રમાણે સ્કેન કરેલી માહિતી અલગ-અલગ ફોર્મેટમાં સાચવી શકાય છે.

• PDF: દસ્તાવેજો માટે ઉપયોગી
• JPG/JPEG: ફોટા અને સામાન્ય ઈમેજ માટે ઉપયોગી
• PNG: ઈમેજ માટે ઉપયોગી

સ્કેન કરતી વખતે કઈ બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી?

• દસ્તાવેજને સ્કેનરના ગ્લાસ પર સીધો અને યોગ્ય રીતે મૂકવો.
• સ્કેનરના ગ્લાસને સ્વચ્છ રાખવો.
• જરૂરિયાત પ્રમાણે યોગ્ય Resolution પસંદ કરવું.
• સ્કેન કર્યા પછી દસ્તાવેજ સ્પષ્ટ દેખાય છે કે નહીં તે તપાસવું.
• જરૂરિયાત પ્રમાણે યોગ્ય File Format પસંદ કરવું.
• મહત્વના દસ્તાવેજોની ડિજિટલ ફાઇલનું Backup રાખવું.

સ્કેનર અને ફોટોકોપી મશીન વચ્ચેનો તફાવત

સ્કેનર મુખ્યત્વે કાગળ પર રહેલી માહિતીને ડિજિટલ સ્વરૂપમાં બદલવા માટે ઉપયોગમાં આવે છે, જ્યારે ફોટોકોપી મશીન દસ્તાવેજની કાગળ પર નકલ બનાવવા માટે ઉપયોગમાં આવે છે.

આજકાલ કેટલીક મલ્ટિફંક્શન મશીનોમાં Printing, Scanning અને Photocopy જેવી સુવિધાઓ એક જ મશીનમાં મળી શકે છે.

સ્કેનરના ફાયદા

• કાગળના દસ્તાવેજને ડિજિટલ સ્વરૂપમાં સાચવી શકાય છે.
• દસ્તાવેજની ડિજિટલ કોપી સરળતાથી શેર કરી શકાય છે.
• ફોટા અને જૂના દસ્તાવેજોને ડિજિટલ રીતે સાચવી શકાય છે.
• ડિજિટલ રેકોર્ડનું વ્યવસ્થાપન સરળ બને છે.

નિષ્કર્ષ

સ્કેનર એક ઉપયોગી ડિજિટલ ઉપકરણ છે, જે કાગળ પર રહેલી માહિતી અને ફોટાને ડિજિટલ ફાઇલમાં બદલવામાં મદદ કરે છે. ઓફિસના દસ્તાવેજો, ફોટા અને અન્ય રેકોર્ડને ડિજિટલ રીતે સાચવવા માટે સ્કેનરનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.

AK-XEROX જેવી ડિજિટલ સર્વિસમાં દસ્તાવેજ સ્કેનિંગ, PDF બનાવવી અને અન્ય ડિજિટલ સેવાઓ માટે સ્કેનર મહત્વનું સાધન બની શકે છે.